vrijdag 20 oktober 2017

Een groene kerst

Vandaag verschuil ik me achter mijn kookboeken. Ik heb er tig, maar op tafel liggen nu alleen de vegetarische kookboeken. Ik ga mij verdiepen in een 'veggie' kerstmenu. Deze zomer heb ik de knoop voor mijzelf weer doorgehakt; ik eet geen vlees meer. Ik vind het heerlijk, maar ik ben van mening dat wij in Nederland niet in staat zijn een diervriendelijke veehouderij en slachtmethode te garanderen. Persoonlijk heb ik helemaal niets tegen het eten van vlees, en bij tijd en wijle vind ik het héérlijk. Wij zijn altijd al een gezin van flexi-tariërs  geweest. Drie dagen in de week wordt er gemiddeld vlees gegeten. Mijn recepten gaan bovendien uit van  'vlees-minderen'; als je mijn gerechten vergelijkt met standaard recepten, dan gebruik ik 1/3 minder vlees, wat ik compenseer met groenten. Kortom, we waren al goed bezig, en mijn huisgenoten gaan op de oude voet verder, maar ik eet geen vlees meer. Brengt de volgende uitdaging; het kerstmenu. Want het lijkt me heerlijk, nu we nog maar 1 kind thuis hebben, om de hele club deze kerst aan tafel te krijgen.... Werk aan de winkel dus! Kom maar op met die pompoenen en knollen!

dinsdag 3 oktober 2017

Beste NVWA, ik ben niet debiel!

De NVWA heeft een groot probleem. En dat is voor ons allemaal levensgevaarlijk. De dienst verkeert in een identiteitscrisis. Totaal in verwarring over eigen nut  en noodzaak slaagt deze dienst er keer op keer in zichzelf voor paal te zetten. Nu weer de brief aan de Vegetarische Slager. Zelden heeft een overheidsinstantie zo'n brevet van onvermogen afgegeven.
In een brief maant de NVWA vandaag de Vegetarische Slager om productbenamingen als; Vegetarische Gehacktbal en Kipstuckjes, of Visvrije Tonyn  te veranderen omdat ze 'misleidend' zouden zijn. Want, zo stelt de autoriteit, ook al worden de productnamen iets anders geschreven, ze doen wel dénken aan de 'oorspronkelijke' vleesproducten.
Het gore lef. Allereerst voel ik mij behandeld als een kleuter, ik ben kennelijk niet in staat om, staande voor het schap met vegetarische producten zelf na te denken. Dat in de supermarkt al deze producten in opvallende roodgeruite verpakkingen liggen met groot het logo van de Vegetarische Slager er op, wordt even vergeten. Kennelijk gaat de NVWA er bovendien van uit dat de consument 'per ongeluk' de winkel van de Vegetarische Slager kan inlopen en daar 'te goeder trouw' kipfilet of hamburgers aanschaft om er thuis achter te komen dat er slechts plantaardige ingrediënten in zijn verwerkt.
Laten we de redenering van de NVWA even volgen... je mag een product niet de naam geven van een ánder product, om verwarring bij de consument te voorkomen. Es even kijken... koetjesrepen zonder koetjes, gummibeertjes... Nee, laten we even praten over die eindeloos verhullende E-nummers!  De social media rizzelen inmiddels van de 'misleidende' voorbeelden, deze actie schiet bij de consument duidelijk in het verkeerde keelgat.
Misschien is dit het juiste moment voor wat gratis advies aan de NVWA. Stop met het infantiliseren van de consument en ga aan de slag. Spoor gif op in ons eten, controleer hoeveel antibiotica er in ons reguliere bioindustrievlees terecht komt. Ga na in hoeverre landbouwgif op mijn bord terecht komt, controleer de bijwerkingen van kleurstoffen en conserveringsmiddelen. Reis af naar Oost-Europa om met eigen ogen te zien hoe daar de definitie van legbatterijen neerslaat, vóórdat de eieren hier in het schap liggen. Controleer of alle sterren op vleesverpakkingen wel terecht verstrekt zijn... kortom, bescherm mij tegen alle poespas van de levensmiddelenlobby, tegen onduidelijke en ondeugdelijke etikettering, bescherm mij tegen de industrie.
Laat creatieve ondernemers met passie en gevoel voor hunor alsjeblieft gewoon hun gang gaan. Want deze actie tegen de Vegetarische Slager bewijst één ding. De prioritering bij de NVWA is fout. Enige bescheidenheid zou op dit moment gepast zijn. Na de fipronil-eieren die maandenlang gewoon in de schappen lagen, of na de onthullingen van De Correspondent over de MPA-doofpotaffaire rond hormonen in varkensvlees begin deze eeuw.... De dienst zou wellicht even moeten bezinnen op de eigen doelstellingen, want als er iets misleidend is op dit moment is het de titel ‘Autoriteit’.

Tot slot nog een advies aan ons formerende kabinet; als jullie nu toch eindeloos op komma's zitten te kauwen, breng de NVWA dan meteen onder waar deze dienst hoort: bij het ministerie van Volksgezondheid of bij het ministerie van Justitie. Dat de NVWA niet hoort te vallen onder economische zaken of landbouw lijkt me voldoende aangetoond.

donderdag 15 juni 2017

Braam


In mijn moestuin waan ik mij soms Doornroosje. Langs twee zijden groeit een metersdikke en metershóge bramenhaag. Officieel is ie van de gemeente; mijn tuin ligt tegen een talud. Maar ik pluk er letterlijk de vruchten van, soms vele kilo’s in een jaar.

2017 zal de geschiedenis ingaan als ‘het jaar van de braam’. Dat moet wel. Loom hangen de takken in de zomerzon, pronkend met een sluier van bloesem. Tientallen, nee hónderden bijen, wespjes en andere zoemers zweven van bloem naar bloem. Het schouwspel schept grote verwachtingen.

Natuurlijk heeft deze ‘wilde’ braam ook nadelen; hij is onvoorstelbaar opdringerig. Iedere keer weer struikel ik meters van de haag over uitschieters die hij ondergronds mijn tuin instuurt, als een voorhoede, soldaten in een nog te veroveren terrein. Met harde hand ruk ik ze uit de grond, geen genade. De haag groeit vele meters per jaar, met lange zich uitrekkende dikke takken die geen bloesem dragen, alleen stekels. Ik hak ze af, de haag moet getemd.

En dat leidt soms tot ware gevechten. Gewapend met superscherpe snoeischaar op poten en een hark ga ik de haag om de paar jaar te lijf. Met de dikste handschoenen uit de bouwmarkt en drie lagen beschermende kleding dwing ik hem meter voor meter weer in model. Na afloop zie ik er altijd uit of ik gevochten heb met een krolse kat, onder de krassen en schrammen.

Daar waar ik hem noodgedwongen zijn gang laat gaan, achter de schuur en boven de kas, wordt de braam ondoordringbaar woest. Jaar na jaar vlecht hij zijn takken door elkaar. Uiteindelijk vormt zich een onaangenaam ogende onneembare haag.

De ideále plek voor alles met veren dus. In het voorjaar lijkt de haag een stadswijk voor kbv-tjes; kleine bruine vogeltjes. Tientallen vogeltjes vluchten de haag in als ik de tuin oploop. Nest na nest ontwaar ik tussen de takken. Brutaal blikken de vogeltjes terug. Ze zijn er veilig voor mij, maar ook voor katten, ratten en ander gespuis. De braam wordt één kwetterende, tjilpende ‘wall of sound’. Het is slechts een stukje van de rijkdom van mijn braam….

Tevreden kijk ik naar de waas van witte en roze bloemen. Al moet ik nog een paar maanden wachten, ik kan de smaak van de zongestoofde voldragen bramen nu al proeven. Zó van de struik, of in een heerlijke jam. Al eens de combinatie van bramen en munt geprobeerd als jam? Of bramen met port? Met kaneel? Bramen laten zich verwerken tot de lekkerste taarten, tot een saus voor over het vanilleijs met merengue… zak voor zak verdwijnt straks gewassen en al de vriezer in en komt dan in november op tafel in een crumble…

Mijn advies voor een ieder met moestuinplannen, of met alleen maar groene plannen; neem een braam. Er bestaan ook vele doornlóze soorten, die zich veel gemakkelijker laten leiden. Iets minder romantisch.. net zo lekker. 
 

dinsdag 23 mei 2017

Afschaffen die automaten!

vrijdag 28 juni 2013....

.....vier jaar later is deze column nog steeds actueel. We praten er wel over, maar we doen niets. 'Bij ons op school hebben we nu minder frisdrank met suiker! Bij ons zitten er ook zakjes wortel in de automaat!'

You missed the point.

Goed nieuws?

Vandaag ineens een positief bericht over het Voedingsaanbod op scholen. De Nederlandse vereniging Frisdranken Waters en Sappen (FWS) heeft haar handtekening gezet onder een convenant dat er toe moet leiden dat het aanbod van eten en drinken op scholen gezonder wordt. Het is een van de onderwerpen op het gebied van voeding waar ik me vreselijk over kan opwinden. Verbijsterd was ik toen ik voor het eerst de middelbare school van mijn dochter binnenliep. Acht, ACHT! snoep- en drankautomaten staan daar in de gang tussen de lockers en de lokalen. ACHT! En geen waterkoeler of thee-automaat te bespeuren, alleen lange rijen felgekleurde verpakkingen van allerhande zoete troep.

Volgens het persbericht neemt de FWS nu haar verantwoordelijkheid in de  strijd tegen overgewicht. Nou ja, verantwoordelijkheid denk ik dan, er is een convenant ondertekend en daar staat in dat men gaat werken aan een breder assortiment op de scholen. Een breder assortiment. Niet een verbod op blikjes fris met veel calorieën en suikers, maar meer keus. Na wat rondbellen weet ik nu dat het convenant een intentieverklaring is. Kortom, greenwashing, of in dit geval lulkoek.

Boegbeeld van het convenant is Paul Rosemüller die in het laatste nummer van 'Frisnieuws' stelt dat juist de school de plek is om de pubers te leren over wat een gezonde leefstijl is en hoe je die invult met gezonde voeding en veel beweging. Doe je dat dan door de keuze uit te breiden? Zijn  de pubers van 2013 dan de eerste in de evolutie die uit eigen beweging juiste keuzes maken? Hoe bijzonder. Het convenant stelt dat een gezonde balans in het aanbod ligt in minimaal 75 procent aanbod van broodjes en salades en maximaal 25 procent snoep en snacks. Een vrijbrief voor een eindeloze discussie over wat een salade mag heten wat een snack is. Even ter herinnering: het Amerikaanse congres verklaarde dat pizza een groente is vanwege de tomatensaus die er op zit. "Ach mens, we zijn hier toch niet zo gek als in Amerika?" hoor ik u al zeggen. Welnee, maar de bedrijven die de snoep- en frisautomaten runnen wel.

De sleutel in dit hele verhaal ligt bij de scholen. Zo simpel is het. En al proberen de schooldirecties zich te verschuilen achter de cateraars die zij hebben aangetrokken, de schooldirecties zouden hun verantwoordelijkheid moeten nemen en alle shit uit de kantines moeten bannen. Wat nou de keuze vergroten? Gewoon helemaal geen snoep op school. Een verbod op patattenten in een straal van een kilometer en overal waterkraantjes in het schoolgebouw.

Nee natuurlijk voorkom je daarmee niet dat schooljeugd chips of snoep of cola tot zich neemt. Maar daar gaat het toch niet om? Af en toe een zakje chips, af en toe een blikje fris is prima. Niks mis mee. Waar het om gaat is dat wanneer een kind dag in dag uit langs rijen en rijen ongezond voer loopt, en daar dag in dag uit schoolgenoten iets van ziet kopen.... dat het dan normaal is ineens. Iedere dag een chocoladereep, iedere dag een blikje. Onder schooltijd. Ik vind het niet normaal. Ik vind het abnormaal. En ik vind een convenant afsluiten met de aanbieders een belachelijke manier van je kop in het zand steken en denken dat het vanzelf wel losloopt met die welvaartsziekten. We zullen zien.

donderdag 4 mei 2017

Rabarber!

Ze is steevast de eerste die weer teken van leven vertoont in de moestuin. Terwijl de tuttige fruitbomen nog in diepe winterslaap zijn, de torren en kevers zich nog eens omdraaien in de composthoop en de bramenhaag er dor en onneembaar uitziet als in een sprookje, barst ineens de grond open. Strak glanzende groene knoppen groter dan een pingpongbal duwen zich uit de kale grond omhoog. In een kring van wel dertig centimeter doorsnee zie je de ene na de andere knop verschijnen. Dan barst het vel open en worden de verkreukelde bladeren zichtbaar. Opgevouwen als propjes papier. Tot de zon ze aanraakt en ze zich in onvoorstelbaar tempo ontvouwen. De kleur verandert van legergroen met gele accenten naar kerstboomgroen met rood. Lang voordat de overige vaste planten nog maar bedenken of ze de winter overleefd hebben staat de rabarber fier boven de grond. De lente kan beginnen!


Haar vroege verschijning is een belangrijke reden waarom de rabarber mijn favoriete plant is. Maar er is meer. Rabarber is in de moestuin onverwoestbaar. Het is goed voor de planten als ze iedere vijf, zes jaar opgegraven en gedeeld worden. Zo kan de plant zich vernieuwen. Maar ook als je dat noodgedwongen élk jaar doet, zoals ik, hou je mooie stevige planten. Je moet rabarber na de langste dag met rust laten, dan kan ze zich klaar maken voor de winter. Maar als je rustig aan blijft oogsten gedurende de zomer, zoals ik, omdat je het nu eenmaal heerlijk vindt, dan houden de planten dat best vol. Laat altijd een steel of 5-6 aan de plant, dat is voldoende.

Ik hou van haar robuuste verschijning die tegelijkertijd verfijnd is, geen andere plant kent zoveel gezichten. De bladeren beginnen verkreukeld als een linnen blouse na een verblijf op de bodem van de wasmand, bij die eerste aanblik denk je te maken te hebben meet een teer en kwetsbaar groen. Enkele weken later zijn ze volgroeid en soms wel vijftig centimeter in doorsnee. Stevig werpt het blad een flinke schaduw over de stelen die verstoppertje spelen met het zonlicht.

Wanneer je het giftige blad opzij duwt wordt de oogst zichtbaar. Roze, rood, lichtgroen en wit, in alle schakeringen richten de stelen zich op. Knapperig en sappig lijken ze, maar ze oogsten moet je leren. Pak de steel helemaal onderaan beet, bij de grond. Vouw de handpalm om de kromming. Met een stevige korte ruk opzij trek je de steel in één beweging los van de plant. Het groene blad en de witte voet gaan op de composthoop, de rest gaat mee naar de keuken. Wil je meer lezen over mijn moestuin, kijk dan bovenaan deze bladzijde achter de tab "tuin".

Sommige Nederlanders hebben een rabarbertrauma, ontstaan doordat de kok die hen voedde geen smaakpapillen had vrees ik. Zo'n kok die alleen maar dacht aan de eerste verse groente van het jaar en de vitamines die dit spul daardoor wel moest hebben. Of die er kalk door mengde..... Jammer. Rabarber is belachelijk makkelijk te bereiden, maar heeft altijd suiker nodig EN zuur tegen dat typische bittertje, citrussap werkt geweldig.

In de keuken is rabarber een feest. Taart, ijs, álles kan met deze groente. Ben je nog een beetje huiverig maak dan eerst eens jam! Kook de stukjes rabarber op met een in flinterdunne schijfjes gesneden schoongeboende sinaasappel. Verder gewoon de aanwijzingen op de verpakking van de geleisuiker volgen en een kind kan de was doen. Top- combinatie. Rabarber met verse ananas maakt ook een prachtige jam, probeer maar!

Zelf kook ik de rabarber meestal even op met wat suiker en sinaasappelsap. Is het een mooie zachte moes dan gebruik ik die in crumbles, als extra vulling in de appeltaart, met vanillevla als toetje en is er feest dan eten we rabarber met meringue. Imponerend, fascinerend van smaak en zeker bij een 'etentje' ideaal omdat het niet kan mislukken, je maakt de schuimbodem gewoon de dag tevoren. Succes gegarandeerd.

Meringue

5 eiwitten
150 gram (fijne) kristalsuiker

bakpapier, scheutje citroensap

Verwarm de oven voor op ongeveer 100 graden. Ontvet met het citroensap de kom en eventueel de garde. Klop de eiwitten stijf. Meng nu beetje bij beetje de suiker door de eiwitten, klop dan nog minstens 7 minuten door. Als je geen korrels meer voelt is de substantie goed. Plak met een tipje van het mengsel in iedere hoek een vel bakpapier op de bakplaat. Wil je schuimkransen maken schep het mengsel dan in een spuitzak met grote mond. Ook losse bergjes geven een leuk resultaat, maar houd er rekening mee dat ze nog 'groeien' dus laat een paar centimeter tussenruimte. Voor een groots dessert is het ook mooi om gewoon één grote schuimbodem te maken, die je dan later vult met de rabarber, sorbetijs en slagroom...

Schuif de bakplaat in de oven en laat gedurende 60-90 minuten langzaam drogen. Eenmaal afgekoeld kun je het schuim luchtdicht verpakt minstens een dag of 3 goed houden.

(deze column verscheen eerder op RTLz.nl)

woensdag 3 mei 2017

RRRRRRRRRRRRRRRRRabarber!


O ik hou zo van rabarber... 
het is de eerste groente die ik kan oogsten vroeg in het voorjaar
 en het is zo LEKKER! 

Misschien kun je nog wat inspiratie gebruiken. 
Ik heb dit recept eerder met je gedeeld, maar ik deel het met liefde nog een keer, want dit is zonder twijfel de aller-aller-allerlekkerste rabarbertaart. 

Rabarber...taart

Voorjaar 2013, een klein restaurantje aan een vergeten Rotterdamse haven. Het is een van de veel te zeldzame ontmoetingen met mijn jeugdvriendin. In de stad van die jeugd praten we eens in de zoveel tijd bij. We praten over de kinderen, over ons werk.... en over eten. Ineens zakt Wieb's stem tot fluisterniveau en het gesprek krijgt een mysterieuze wending als ze uit de diepte van haar tas 'het allerbeste recept ooit' opduikelt. Bij kaarslicht neem ik de belangrijke aantekeningen over. Het voelt uitermate geheimzinnig. Als ik de volgende ochtend de cake bak begrijp ik waarom. Dit ís het beste recept....

400 gram rabarber
125 gram witte basterdsuiker
2 eetlepels custard
1 theelepel kaneel

150 gram boter
150 gram witte basterdsuiker
1 zakje vanillesuiker
2 eieren
½ dl melk
150 gram zelfrijzend bakmeel

Was de rabarber en snijd m in dunne boogjes, droog in een keukendoek. Meng in een ruime kom met 125 gram witte basterdsuiker, de custard en het kaneel, zet weg.

Vet een springvorm van 24 centimeter doorsnede in. Afhankelijk van het model wil je 'm misschien met bakpapier bekleden om te voorkomen dat het beslag uit de vorm lekt. Verwarm de oven voor op 150 graden C.

Sla de boter zacht met een mixer, meng nu een voor een de 150 gram witte basterdsuiker, vanillesuiker, 2 eieren, melk en zelfrijzendbakmeel mee. Mix nog een keer goed door.



Schep 1/3 van het beslag op de bodem van de springvorm, meng de rest door het rabarbermengsel. Schep dat nu ook in de vorm. 60-70 minuten bakken.

zaterdag 29 april 2017

Voorjaarsvorst

Hmmm. ik kan weer opnieuw beginnen! 
De laatste koude nachten hebben mij behoorlijk verrast.
Al het zaaigoed in de kas verpieterd... en misschien nog
erger: alle vruchtjes aan de vijg bevroren! 
Snik.